مقدمه :

فشاري كه در هر انقباض عضله  قلب (جهت رساندن خون به نقاط مختلف بدن از طريق سرخرگ ها )در اثر برخورد خون به ديواره سرخرگ ها وارد ميشود؛ فشار خون ماكزيمم ويا سيستوليك نام دارد.

بعداز آن قلب به حالت استراحت موقت وبراي انقباض بعدي آماده ميشود؛ فشار دياستوليك يا مينيمم ويا فشار بين دو ضربان نام دارد

واحد اندازه گيري:

ميزان فشارخون بر حسب ميلي متر جيوه و با دوعدد مشخص ميشود كه اولين عدد (عدد بزرگتر) مربوط به فشار سيستوليك ودومين عدد(عدد كوچكتر) همان فشار دياستوليك ميباشد.

پر فشاري ويا فشار خون  :طبق تعریف فشار خون بالا به افزایش فشار خون سیستولی به بالاتر یا مساوی ۱۴۰ میلیمتر جیوه، فشار خون دیاستولی به بالاتر یا مساوی ۹۰ میلیمتر جیوه و یا یکی از هر دو اطلاق می‌شود

عوامل موثردر ایجاد فشار خون

• نژاد: فشار خون در سیاه‌پوستان (۳۲٪) شایعتر از سفیدپوستان (۲۳ ٪)است و میزان عوارض و مرگ و میر هم در سیاه پوستان بیشتر است ^.

جنس : اگر فشار خون بالا درمان گردد آنگاه از خطر ابتلا به حملات قلبی کاسته خواهد شد. از لحاظ اپیدمیولوژی ، از هر ده مرد ، چهار نفر و از هر ده زن ، سه زن دچار فشار خون بالا هستند. و در حدود یک سوم از کسانی که دچار چنین وضعیتی هستند تحت درمان نمی‌باشند و سلامتی آنان در معرض خطر است. فشار خون بالا از ابتدایی‌ترین فاکتورهای خطرناک برای بروز بیماریهای قلبی و سکته است. طبق آمارهای جهانی، از هر 5 مورد نارسایی قلبی در زنان، 3 مورد به‌دلیل کنترل نکردن پرفشاری خون ایجاد می‌شود. پرفشاری خون به کلیه‌ها آسیب می‌رساند و موجب نارسایی کلیوی ، سکته مغزی ، حمله قلبی و بیماریهای مرگبار دیگری می‌شود. همچنین ، زنانی که علاوه بر پرفشاری خون به بیماری دیابت مبتلا هستند به ‌مراتب بیشتر از سایرین به نارسایی کلیوی و سکته مغزی دچار می‌شوند.

• مصرف سیگار : بدلیل اثر نامطلوب آن که همگان اذعان دارند از توضیح آن خوداری شد ؛اما حداقل بدانید عوارض شایع در مورد فشارخون خرابی عروق بخصوص عروق قلبی وریوی است.

• افزایش سن: سن‌ بالای‌ 60 سال: ‌تحقیقات نشان داده است که آسیب دیدن سلولهای کلیوی intimal fibroplasias مهمترین علت ابتلا به فشار خون در افراد مسن می‌باشد. بهترین راه برای جلوگیری آسیب دیدن سلولهای کلیوی اصلاح رژیم غذایی و استفاده از میوه‌ها و سبزیجات و دانه‌های کامل غلات و حبوبات و مغزها و دانه‌ها و خودداری از مصرف دانه‌های تصفیه شده و بدون پوسته غلات و جلوگیری از افزایش وزن می‌باشد.

• زمینه ارثی اگر یکی از والدین و یا هر دو دچار فشار خون بالا باشند، خطر ابتلای فرد به فشار خون بیشتر است. سابقه‌ خانوادگی‌ فشار خون‌ بالا ، سکته‌ مغزی ‌، حمله‌ قلبی‌ یا نارسایی کلیه
• مصرف‌ قرصهای‌ ضد حاملگی ‌، استروییدها و بعضی‌ از انواع‌ داروهای‌ مهارکننده‌ اشتها یا دکونژستانت‌ها

• چربی خون بالا : مبحث چربی خون وعوارض ناشی از آن نیز فراوان توضیح داده شده است اما همین اندازه که عوارض آولیه آن اسکلوروز عروقی(خرابی دیواره عروقی ) را باعث خواهد شد کفایت میکند
• چاقی وزنتان را کنترل کنید. اگر اضافه ‌وزن دارید، رژیم بگیرید. کم کردن حتی یک کیلوگرم از وزنتان هم مفید است
• بیماریهای مزمن کلیوی بیماری‌های پارانشیم کلیه (مانند گلومرولونفریت‌مزمن، پیلونفریت، بیماری‌های بافت همبندی، بیماری کلیه پلی کیستیک و اوروپاتی‌های انسدادی)، بیماریهای عروق کلیوی (renovascular disease)، فئوکروموسیتوما، نشانگان کوشینگ، آلدسترونیسم اولیه، هیپرپلازی مادرزادی آدرنال، هیپرتیروییدی، کوارتاسیون آئورت است^[۵].
• دیابت : خود مبحث جداگانه اي است اما بيشترين اثر را بدليل ايجاد خرابي در عروق وبخصوص در كليه ها دارد .

تقسیم بندی وا نواع فشار خون :پرفشاری خون به دو دسته کلی اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.۹۵٪ از افراد دارای پرفشاری خون اولیه هستند و فقط ۵٪ از نوع ثانویه می‌باشند

پرفشاری اولیه و یا پرفشاری اساسی (Essential hypertension) به معنای آن است که دلیل پزشکی مشخصی برای ایجاد این بیماری پیدا نشده‌است.ا ز هر ده نفر مبتلا به فشار خون بالا ، در نه نفر آنان ، یعنی 90% علت دقیق برای فشار خون شناخته نشده است که نوع اولیه پرفشاری خون نامیده می‌شود.

پرفشاری ثانویه (secondary hypertension) به معنای آن است که فشار خون بالا ناشی از مشكلات داخلي وبيماري وعلل ثانویه مثل عوارض پارانشيم  كليوي وديابت و،عروق كليوي است. عواملی همچون تنگ شدن سرخرگ کلیوی و یا اختلال در تولید هورمونهای مترشحه از غدد فوق کلیوی ، بیماریهای بافت کلیه در ایجاد بیماری نقش دارند. و یا برخی اوقات ، بعضی داروها مثل داروهایی که برای درمان آرتریت و یا افسردگی استفاده می‌شود، موجب افزایش فشار خون می‌گردد.

علائم فشارخون: بسیاری از افراد که دچار فشار خون بالا هستند، احساس بیماری ندارند و حال عمومی آنان خوب است. 15% افراد سن بالا دارای فشار خون هستند و خودشان خبر ندارند. در مواردی که فشار خون خیلی بالا می رود، سردرد و گاهی اوقات نیز تنگی نفس و خونریزی از بینی رخ می دهد. با این وجود تنها راه تشخیص فشار خون بالا ، اندازه گیری میزان آن است.
علایم‌ سردرد و سرگیجه ، خواب‌آلودگی ، گیجی‌ ، کرختی‌ و مور مور شدن‌ در دستها و پاها ، سرفه‌ خونی‌؛ خونریزی‌ از بینی‌ و تنگی‌ نفس‌ شدید مربوط‌ به‌ بالا رفتن‌ فشار خون‌ بطور بحرانی‌ هستند.

   پیشگیری: وزنتان را کنترل کنید-مرتب ورزش کنید. 30 دقیقه ورزش در هر روز بهترین راه مبارزه با پرفشاری خون است.- مصرف روزانه نمک را کم کنید (حدود 1 قاشق چای‌خوری). سدیم علاوه بر نمک در بسیاری از غذاهای بسته‌بندی ‌شده ، نوشابه‌های گازدار ، جوش شیرین و بعضی شربت معده‌ها وجود دارد. برای اطلاع یافتن از مقدار سدیم بکار رفته در مواد غذایی برچسب آنها را قبل از مصرف به ‌دقت مطالعه کنید-از رژیم غذایی حاوی میوه و سبزیجات فراوان ، لبنیات کم‌چرب و غذاهای حاوی پتاسیم نظیر دانه‌های سبوس‌دار و خشکبار استفاده کنید. به ‌نظر می‌رسد پتاسیم از پرفشاری خون جلوگیری می‌کند. مصرف 3500 میلیگرم پتاسیم در روز توصیه اگر فشار خون‌ بالا زود تشخیص‌ داده‌ شود، تغییر رژیم‌ غذایی ‌، ورزش‌ ، کنترل‌ استرس‌ ، ترک‌ دخانیات ‌، ننوشیدن‌ الکل ، و دارو معمولاً باعث‌ پیشگیری‌ از بروز عوارض‌ می‌شود. می‌شود. –

درمان‌ :

• بررسیهای‌ تشخیصی‌ ممکن‌ است‌ شامل‌ آزمایش‌ خون ‌، نوار قلب ، آنژیوگرافی (عکسبرداری‌ از عروق‌ با کمک‌ تزریق‌ ماده‌ حاجب‌ و تاباندن‌ اشعه ایکس) و نیز سایر عکسبرداریها باشد.
• اهداف‌ درمان‌ با توجه‌ به‌ ویژگیهای‌ هر فرد تعیین‌ خواهند شد و ممکن‌ است‌ شامل‌ کم ‌کردن‌ وزن‌ ، ترک‌ دخانیات‌ ، برنامه‌ ورزش‌ مناسب‌ و تغییر شیوه‌ زندگی‌ برای‌ کاهش‌ استرس باشند.
• گرفتن‌ فشار خون‌ خودتان‌ را فرا بگیرید و روزانه‌ فشار خون‌ را اندازه‌گیری‌ کنید.
• در صورتی‌ که‌ اقدامات‌ محافظه‌کارانه‌ اثر نداشته‌ باشند، با استفاده‌ از داروهای‌ ضد فشار خون‌ می‌توان‌ فشار خون‌ را پایین‌ آورد.
• از مصرف‌ داروهای‌ سرماخوردگی و سینوزیت خودداری‌ کنید. این‌ داروها حاوی‌ افدرین و پسودوافدرین هستند که‌ باعث‌ افزایش‌ فشار خون‌ می‌شوند.
• پمفلت آماده فشارخون را ببینید (تهیه وتنظیم شهریار نمیری)و
• وصفحه دوم پمفلت